Đâu là nguyên nhân gây mất ngủ? Chuyên gia cảnh báo bạn 9 điều này

Nguyên nhân gây mất ngủ là từ khóa được tìm kiếm nhiều nhất hiện nay, bởi hàng triệu người đang phải đối mặt với những đêm trằn trọc, thức trắng, tỉnh giấc giữa đêm. Vậy, tại sao ngày càng nhiều người mất ngủ, khó ngủ? Do áp lực công việc, thói quen sinh học hay dấu hiệu tầm ẩn bệnh lý nào đó? Cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Chuyên gia cảnh báo 9 nguyên nhân gây mất ngủ hàng đầu hiện nay

Mất ngủ là dạng rối loạn giấc ngủ với những biểu hiện như khó ngủ, ngủ không sâu giấc, tỉnh giấc giữa đêm và khó ngủ lại. Những người mất ngủ thường cảm thấy uể oải, mệt mỏi sau khi thức dậy. Mặc dù buồn ngủ nhưng lại không thể ngủ được, điều này ảnh hưởng nghiêm trọng tới công việc và cuộc sống.

Hiện nay, tình trạng mất ngủ đang gia tăng ở mọi lứa tuổi. Tại Việt Nam, có hơn 10 triệu người gặp vấn đề về giấc ngủ, trong đó, người cao tuổi chiếm 30 – 40%. Đáng lo ngại hơn, tình trạng này đang trẻ hóa mạnh mẽ, có tới 15 – 20% người trưởng thành gặp vấn đề giấc ngủ. Vậy, đâu là nguyên nhân gây ra tình trạng này?

>>>Ngủ không sâu giấc – Nguyên nhân và cách khắc phục

1.1. Căng thẳng, áp lực tâm lý kéo dài

Stress được xem là “kẻ thù số 1” của giấc ngủ trong xã hội hiện đại. Khi bạn lo lắng về công việc, tài chính hoặc các mối quan hệ, não bộ sẽ kích hoạt hệ thống phản ứng với mối đe dọa, giải phóng hormone Cortisol và Adrenaline. Điều này khiến bạn khó đi vào giấc ngủ hoặc dễ tỉnh giấc giữa đêm với những suy nghĩ luẩn quẩn.

1.2. Nguyên nhân gây mất ngủ phổ biến hiện nay là thói quen lạm dụng điện thoại, tivi

Thay vì thư giãn để đi vào giấc ngủ, ngày nay nhiều người có thói quen lướt mạng xã hội, xem phim… trước khi ngủ. Ánh sáng xanh phát ra từ điện thoại, máy tính bảng có khả năng ức chế sự sản sinh Melatonin – hormone chịu trách nhiệm điều chỉnh nhịp sinh học của cơ thể.

Hơn nữa, những thông tin tiêu cực hoặc quá kích thích trên internet sẽ khiến hệ thần kinh bị hưng phấn quá mức. Đây là nguyên nhân gây mất ngủ phổ biến nhất ở giới trẻ hiện nay.

1.3. Rối loạn nhịp sinh học do đặc thù công việc

Những người làm việc theo ca (ca đêm, ca kíp luân phiên) hoặc thường xuyên di chuyển qua các múi giờ khác nhau thường gặp khó khăn trong việc duy trì giấc ngủ ổn định. Khi đồng hồ sinh học của cơ thể bị lệch pha với chu kỳ sáng – tối của môi trường. Cơ thể không biết khi nào nên giải phóng hormone để nghỉ ngơi và khi nào cần tỉnh táo. Sự mất kết nối này gây ra tình trạng buồn ngủ ban ngày, mất ngủ ban đêm, đồng thời làm tăng nguy cơ mắc các bệnh chuyển hóa về lâu dài.

1.4. Sử dụng chất kích thích trước khi đi ngủ

Việc nạp quá nhiều Caffeine từ cà phê, trà đặc hay nước tăng lực vào buổi chiều tối là tác nhân trực tiếp gây gián đoạn giấc ngủ.

Caffeine có khả năng chặn các thụ thể Adenosine (chất gây buồn ngủ tự nhiên của não), khiến bạn cảm thấy tỉnh táo giả tạo trong 6-8 tiếng sau khi uống.

Ngoài ra, thói quen uống rượu bia cũng là một quan niệm sai lầm. Dù rượu giúp bạn vào giấc nhanh hơn, nhưng nó lại phá hủy cấu trúc giấc ngủ mơ (REM).

1.5. Tác dụng phụ khi sử dụng thuốc tây điều trị bệnh

Một số loại thuốc kê đơn và không kê đơn có thể chứa các thành phần gây kích thích hệ thần kinh hoặc làm rối loạn chu kỳ ngủ. Chẳng hạn, các loại thuốc hạ huyết áp, thuốc chống trầm cảm, hay thậm chí là thuốc cảm cúm chứa Pseudoephedrine có thể khiến người bệnh rơi vào trạng thái thao thức.

Ngoài ra, việc lạm dụng thuốc ngủ trong thời gian dài cũng gây ra tình trạng “lệ thuộc”. Khi ngưng thuốc, mất ngủ sẽ trở nên tồi tệ hơn trước.

1.6. Mất ngủ do mắc các bệnh mạn tính

Mất ngủ có thể xuất phát do mắc các bệnh lý nền. Những cơn đau nhức do viêm khớp, gout hay ung thư khiến cơ thể không thể thư giãn, dẫn đến khó ngủ.

Bên cạnh đó, các vấn đề về tiêu hóa như trào ngược dạ dày thực quản (GERD) thường gây ra cảm giác nóng rát vùng ngực khi nằm xuống, dẫn đến khó ngủ.

Các bệnh về hô hấp như hen suyễn hoặc hội chứng ngưng thở khi ngủ cũng buộc cơ thể phải thức giấc đột ngột để lấy oxy.

1.7. Rối loạn nội tiết tố (Hormone)

Sự thay đổi nồng độ nội tiết tố là nguyên nhân gây mất ngủ chủ yếu ở phụ nữ. Trong các giai đoạn như chu kỳ kinh nguyệt, mang thai, và đặc biệt là thời kỳ tiền mãn kinh ở phụ nữ trung niên, nồng độ Estrogen và Progesterone sụt giảm mạnh. Điều này thường đi kèm với các triệu chứng như bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm và lo âu, khiến giấc ngủ bị gián đoạn liên tục.

Đối với nam giới, sự suy giảm Testosterone theo độ tuổi cũng có liên quan mật thiết đến việc giảm chất lượng giấc ngủ và làm tăng tình trạng ngưng thở khi ngủ.

1.8. Môi trường phòng ngủ không phù hợp

Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây mất ngủ ở nhiều người. Không gian ngủ đóng vai trò quyết định đến chất lượng giấc ngủ của bạn. Một căn phòng quá nóng, quá lạnh, ồn ào hoặc nhiều ánh sáng đều có thể trở thành nguyên nhân gây mất ngủ.

Đặc biệt, sự thoải mái của nệm và gối thường bị xem nhẹ. Những chiếc nệm quá cứng hoặc quá lún không chỉ gây đau lưng mà còn khiến bạn phải xoay trở mình liên tục để tìm tư thế phù hợp. Từ đó làm đứt quãng các giai đoạn của giấc ngủ sâu.

1.9. Ăn quá no hoặc sử dụng đồ khó tiêu sát giờ ngủ

Nạp một lượng lớn thực phẩm, đặc biệt là đồ chiên rán, cay nóng hoặc nhiều chất béo vào buổi tối sẽ gây áp lực nặng nề cho hệ tiêu hóa.

Khi bạn nằm xuống, dạ dày phải làm việc quá tải, dễ dẫn đến tình trạng đầy hơi, chướng bụng và trào ngược acid. Từ đó gây mất ngủ, khó ngủ.

2. Phân biệt rõ mất ngủ cấp tính và mạn tính

Bên cạnh việc xác định đâu là nguyên nhân gây mất ngủ, người bệnh cũng cần chú ý tình trạng mất ngủ của mình ở mức độ nào. Việc xác định bản thân đang rơi vào tình trạng mất ngủ tạm thời hay đã chuyển sang giai đoạn bệnh lý là bước ngoặt quan trọng để tìm ra phương pháp điều trị phù hợp. Các chuyên gia y tế thường dựa trên tần suất và thời gian kéo dài của các triệu chứng để phân loại.

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết để giúp bạn tự kiểm tra tình trạng mất ngủ của mình:

3. Tác hại của tình trạng mất ngủ kéo dài

Mất ngủ không chỉ gây mệt mỏi, uể oải mà về lâu dài có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe và tinh thần. Cụ thể:

• Suy giảm hệ miễn dịch: Cơ thể thiếu hụt các tế bào bảo vệ Cytokine khiến bạn dễ ốm vặt, cảm cúm…
• Tăng nguy cơ béo phì: Thức đêm làm tăng hormone thèm ăn và giảm hormone báo no. Đó là nguyên nhân khiến bạn ăn nhiều hơn, từ đó gây tăng cân, béo phì.
• Nguy cơ đột quỵ và tim mạch: Thiếu ngủ làm tăng huyết áp, tạo áp lực lên thành mạch, tăng 48% nguy cơ đột quỵ và bệnh tim mạch.
• Tàn phá nhan sắc: Mất ngủ, khó ngủ tăng khả năng phá hủy collagen khiến da sạm, nám, thâm quầng mắt và lão hóa nhanh.
• Bất ổn tâm lý: Mất ngủ gây mệt mỏi, dễ cáu gắt, rối loạn lo âu, thậm chí tăng nguy cơ trầm cảm gấp 5 lần so với người ngủ đủ.
• Suy giảm trí nhớ: Mất ngủ khiến não bộ không có thời gian thải độc, củng cố trí nhớ dẫn đến tình trạng hay quên, mất tập trung, phản xạ chậm.

4. Những câu hỏi thường gặp về tình trạng mất ngủ

Khi gặp các vấn đề mất ngủ nhiều người thường băn khoăn, thắc mắc:

4.1. Mất ngủ kéo dài bao lâu thì cần đi khám bác sĩ?

Nếu bạn bị mất ngủ ít nhất 3 đêm/ tuần, kéo dài liên tục trong 3 tháng kèm theo các triệu chứng mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân, đầu óc không tập trung. Hãy đến ngay cơ sở y tế để thăm khám và kiểm tra bệnh lý nền nếu có.

4.2. Tại sao buồn ngủ nhưng nằm lại không ngủ được?

Đây là câu hỏi phổ biến bởi rất nhiều người gặp phải tình trạng này. Việc buồn ngủ nhưng nằm xuống lại không ngủ được là dấu hiệu cho thấy não bộ đang quá tải. Nguyên nhân có thể là do xem điện thoại, tivi sát giờ ngủ, tâm lý lo lắng, căng thẳng vì điều gì đó… Những điều này vô tình áp lực khiến hệ thần kinh hưng phấn khó vào giấc.

4.3. Mất ngủ có nên uống thuốc an thần không?

Không tự ý sử dụng thuốc ngủ, thuốc an thần. Các loại thuốc này chỉ là giải pháp tạm thời, sử dụng không đúng liều lượng có thể gây nhờn thuốc, lệ thuốc và nguy hiểm sức khỏe. Vì vậy, hãy tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng thuốc tây y chữa mất ngủ.

4.4. Uống gì để cải thiện tình trạng mất ngủ?

Để cải thiện mất ngủ, nhiều người muốn tham khảo các loại nước uống giúp an thần. Các loại nước được đánh giá có hiệu quả hỗ trợ thư giãn thần kinh, an thần như:

• Trà tâm sen giúp an thần, thư giãn thần kinh, đưa cơ thể vào giấc ngủ sâu.
• Trà hoa cúc giảm lo âu, căng thẳng, tạo cảm giác dễ ngủ.
• Sữa ấm chứa tryptophan – tiền chất của Melatonin gây buồn ngủ tự nhiên.

Lưu ý, người bệnh không sử dụng rượu bia, cà phê, trà trước khi đi ngủ.

Như vậy, bạn đọc vừa tìm hiểu xong những nguyên nhân gây mất ngủ. Hãy tự kiểm tra chính bản thân mình xem đâu là nguyên nhân khiến bạn khó vào giấc. Việc xác định rõ nguyên nhân sẽ giúp bạn khắc phục hiệu quả tình trạng mất ngủ.

Xem thêm:

• TOP 18 cách chữa mất ngủ không dùng thuốc – Ai mất ngủ, khó ngủ nhất định phải đọc
• Bị mất ngủ uống gì? – 15 thức uống giúp bạn dễ ngủ, ngủ sâu sảng khoái
• Mất ngủ nên làm gì? – Thực hiện ngay những mẹo này